Onderwerp:

Juiste zorg op de juiste plek

Op dinsdag 19 maart organiseren wij het Congres Netwerkgeneeskunde. Lees meer

De behoefte aan zorg groeit en wordt steeds complexer. Om ervoor te zorgen dat dit niet ten koste gaat van de toegankelijkheid, betaalbaarheid en de kwaliteit van zorg, streeft de Federatie Medisch Specialisten naar het leveren van de juiste zorg op de juiste plek door de juiste professional op het juiste moment en tegen de juiste prijs. Daarom hebben we hierover met de overheid, ziekenhuizen, zorgverzekeraars, patiëntenorganisaties en verpleegkundigen afspraken gemaakt in het Hoofdlijnenakkoord medisch specialistische zorg.

Dichtbij de patiënt

Veel handelingen die binnen de en van het ziekenhuis plaatsvinden, kunnen volgens de Federatie ook op andere plekken worden georganiseerd. Het doel is om de zorg zo dichtbij mogelijk bij de patiënt aan te bieden: dichtbij waar dat kan en verder weg als dat nodig is. Voor medisch specialisten betekent dit dat minder complexe zorg die zij nu leveren, in de toekomst vaker door physician assistants, verpleegkundige specialisten, huisartsen of andere zorgprofessionals wordt gedaan (zie ook thema Taakherschikking. Niet alle zorg hoeft persé in een ziekenhuis plaats te vinden en ook een medisch specialist zal steeds vaker patiënten zien buiten het ziekenhuis. En steeds meer patiënten hebben contact met hun dokter via e-health. Er ontstaan dus netwerkorganisaties tussen (zorg)professionals, waarin huisartsen, fysiotherapeuten, diëtisten wijkverpleegkundigen en medisch specialisten met respect voor elkaars kennis en kunde samenwerken. Samen bepalen ze wie de patiënt het beste kan helpen en waar. En wat een patiënt zelf kan doen. Voorbeelden van juiste zorg op de juiste plek (JZOJP) zijn:

  • Patiënten die thuis via een infuus antibiotica krijgen;
  • Kankerpatiënten die thuis chemotherapie krijgen;
  • COPD-patiënten die thuis hun metingen verrichten in plaats van in het ziekenhuis;
  • Cardiologen die samen met de huisarts, hartpatiënten begeleiden in de huisartsenpraktijk;
  • Medisch specialisten en huisartsen die vaker via teleconsultatie overleggen en zo verwijzingen voorkomen.

Substitutie

Substitutie van zorg is het verschuiven van (vaak) minder complexe zorg van het ziekenhuis naar de huisartsenzorg / thuiszorg en is een vorm van juiste zorg op de juiste plek. Voorbeelden van substitutie van zorg is de medisch specialistische ondersteunende zorg in een anderhalvelijnscentrum samen met huisartsen, of een tele-consult tussen huisarts en medisch specialist met het doel de patiënt zoveel mogelijk in de huisartsenpraktijk te behandelen. Bekijk meer praktijkvoorbeelden en presentaties die aan de orde kwamen tijdens een speciaal symposium over JZOJP en substitutie. De Federatie Medisch Specialisten heeft samen met de Landelijke Huisartsen Vereniging een Handreiking opgesteld voor zorgverleners waarin staat hoe dit lokaal door huisartsen en medisch specialisten geregeld kan worden.   

Netwerkgeneeskunde

Medisch specialisten verlenen steeds vaker zorg aan de patiënt in een multidisciplinaire keten. De gedachte van ketenzorg is gestoeld op het effectiever en efficiënter organiseren van zorg, gebaseerd op het aanbod van zorg. Netwerkgeneeskunde daarentegen, neemt de behoefte van de patiënt als uitgangspunt waarbij verschillende spelers in het netwerk op verschillende momenten waarde kunnen toevoegen voor de patiënt. Netwerkgeneeskunde is zorg waar de patiënt centraal staat en regie voert over zijn gezondheid met hulp van zijn naasten en de zorgprofessionals. De nadruk ligt op mogelijkheden in plaats van beperkingen. Zorg in een keten werkt goed voor monomorbide patiënten, maar voor het groeiende aandeel chronische complexe multimorbide patiënten leent flexibele netwerkgeneeskunde zich beter. Voorbeelden van netwerkgeneeskunde zijn:

  • ClaudicatioNet:  is een geïntegreerd zorgnetwerk dat patiënten, fysiotherapeuten, huisartsen en vaatchirurgen met elkaar in contact brengt.
  • ParkinsonNet: een landelijk netwerk van 3.200 zorgverleners (onder andere neurologen, fysiotherapeuten, ergotherapeuten, logopedisten, diëtisten en parkinsonverpleegkundigen), verdeeld over 69 regio's die gespecialiseerd zijn in de behandeling en begeleiding van patiënten met Parkinson.

Randvoorwaarden

Er is geen landelijke blauwdruk voor netwerkgeneeskunde. De Federatie Medisch Specialisten ziet dat succesvolle initiatieven van netwerkgeneeskunde projecten zijn die lokaal zijn georganiseerd, op initiatief van zorgprofessionals, en in samenwerking en met respect voor elkaars kennis en kunde. Bij het verlenen van chronische en laagcomplexe zorg zal de medisch specialist zich samen met de patiënt continu de vraag moeten stellen: “Wie in het netwerk is het meest geschikt om deze zorg te verlenen?” En volgens de Federatie is een goedwerkende onderliggende digitale infrastructuur ook een belangrijke randvoorwaarde.